Sözlük — Claude ve AI Terimleri Türkçe

Claude ekosistemindeki terimlerin sade Türkçe karşılıkları. Her terim için kısa açıklama ve — varsa — detaylı sayfaya bağlantı.

Kullanım: Ctrl+F (Cmd+F) ile aradığınız terime hızlıca gidebilirsiniz.

A

Adaptif Düşünme (Adaptive thinking) Claude’un görev karmaşıklığına göre cevap vermeden önce ne zaman ve ne kadar derin düşüneceğine dinamik olarak karar verme yeteneği.

Agent Claude’un birden fazla adım boyunca otonom çalışıp araçlar kullanarak karmaşık görevleri tamamladığı çalışma biçimi. Detay: Agents ve Subagents.

Anthropic Claude’u yapan şirket. Merkezi San Francisco’da. 2021’de kuruldu.

Artifact Claude’un ürettiği etkileşimli çıktı — Cowork’te yan panelde açılan kalıcı HTML sayfa. Connector’dan canlı veri çekebilir. Detay: Artifacts.

B

Bash / Bash tool Kabuk / komut satırı ortamı. Claude izole bir sanal makinede burada kod çalıştırabilir. Detay: Cowork Modu.

BATNA Best Alternative To a Negotiated Agreement — bir pazarlıkta anlaşmaya varılamazsa alacağınız en iyi alternatif. Satınalma ve ticarette kritik.

C

Chain-of-thought (Zincirleme Düşünme) Cevaptan önce Claude’dan adım adım akıl yürütmesini isteyen prompting tekniği. Detay: İleri Seviye Prompt Engineering.

Claude Chat claude.ai adresindeki standart tarayıcı / mobil arayüzü. Kurulum gerektirmez. Detay: Claude Chat.

CLAUDE.md Claude’un her Cowork oturumu başında okuduğu kalıcı talimat dosyası. Detay: CLAUDE.md Nedir?.

Claude Desktop Windows ve macOS için yerel uygulama; Cowork moduna giriş kapısı. Detay: Claude Desktop.

Claude Free Ücretsiz plan; sıkı kullanım limitleri; 5 Project’e kadar; Cowork yok. Detay: Claude Planları.

Claude Pro Aylık 20 USD bireysel plan. Steady-state hafif kullanım için uygun. Sonnet 4.6 ve Cowork dahil. Detay: Planlar.

Claude Max 5x Aylık 100 USD bireysel plan. Yeni başlayan kullanıcının ilk ayı için önerilir, agresif keşif ritminde Pro limiti yetmez. Ay 2+ kullanıma göre Pro’ya indirilebilir. Detay: Planlar.

Claude Max 20x Aylık 200 USD bireysel plan. Çok yoğun, sürekli kullanım için. Detay: Planlar.

Claude Team Kurumsal plan, koltuk başına aylık 25 USD; paylaşılan Project’ler; SSO; yönetici kontrolleri. Detay: Planlar.

Claude Enterprise Özel fiyatlı plan; 500K token bağlam penceresi; HIPAA; DPA; tam uyum.

Computer Use Claude’un herhangi bir yazılım GUI’si ile etkileşim kurma yeteneği — ekran görüntüleri ile görsel giriş, fare / klavye ile çıkış. Detay: Computer Use.

Connector Claude’u üçüncü taraf bir servise (Slack, Google, CRM, vb.) bağlayan MCP eklentisi. Detay: MCP Bağlantı Listesi.

Context Compaction (Bağlam Sıkıştırma) Bağlam penceresi limitine yaklaşırken eski konuşma içeriğinin otomatik özetlenmesi — uzun oturumları ayakta tutar. Detay: Context ve Compaction.

Context Window (Bağlam Penceresi) Claude’un bir sohbette aynı anda görebildiği ve akıl yürütebildiği toplam metin.

Cowork Claude Desktop içindeki ileri agentik mod — çok adımlı otonom iş için. Detay: Cowork Modu.

Cowork Project Cowork içinde kendi klasörü, bağlamı, hafızası ve görevleri olan ayrı çalışma alanı.

Custom Skill (Özel Skill) Şirkete özel görev talimatlarını kodlayan kullanıcı-tarafından-yaratılmış SKILL.md dosyası.

D

Dispatch Telefonunuzdan masaüstü Cowork oturumunuza görev göndermenizi sağlayan özellik. Detay: Dispatch.

DPA (Data Processing Agreement) Veri İşleme Sözleşmesi — GDPR / KVKK-uyumlu kurumsal dağıtım için Anthropic ile imzalanan sözleşme. Detay: Gizlilik ve KVKK.

F

Few-shot Prompting Prompt’ta istenen çıktı formatını, stilini veya akıl yürütme kalıbını göstermek için 2-5 örnek sağlamak. Detay: İleri Seviye.

G

Global instructions (Genel talimatlar) Cowork düzeyindeki talimatlar (Settings > Cowork) — her oturuma uygulanır.

H

Halüsinasyon (Hallucination) Claude’un emin ama yanlış bilgi üretmesi. Detay: Claude’un Sınırları.

I

Incoterms Uluslararası ticarette alıcı ve satıcı sorumluluklarını tanımlayan standart terimler (EXW, FOB, CIF, DAP vb.). İhracat sayfasında detay.

K

Knowledge Base (Bilgi Tabanı) Bir Project’e yüklenen belge koleksiyonu; Claude her sohbette referans alır. Ücretli planlarda RAG ile ölçeklenir.

KVKK Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — Türkiye’nin kişisel veri koruma yasası; kişisel verinin nasıl işleneceğini düzenler. Detay: Gizlilik ve KVKK.

L

LC (Letter of Credit) Akreditif — uluslararası ticarette bankanın alıcı adına satıcıya ödeme garantisi vermesi. İhracat.

Live Artifact Cowork artifact’ı; connector’lara bağlanır ve her açıldığında güncel veriyle tazelenir. Detay: Artifacts.

LLM (Large Language Model) Büyük Dil Modeli — Claude’un ait olduğu AI kategorisi.

LOI (Letter of Intent) Niyet Mektubu — uluslararası ticarette alıcı veya satıcının açılış pozisyonunu ifade eden belge.

M

MCP (Model Context Protocol) Açık standart — Claude ↔ dış servis bağlantıları için. Detay: MCP Nedir?.

Memory Skill productivity:memory-management — iki-katmanlı kalıcı bilgi sistemi oluşturur. Detay: Memory Yönetimi.

N

NCNDA Non-Circumvention Non-Disclosure Agreement — dolanma önleme ve gizlilik sözleşmesi. Uluslararası ticarette sık kullanılır.

NCR (Non-Conformance Report) Uygunsuzluk raporu — kalite sisteminde bir ürün veya sürecin spesifikasyon dışı durumunun belgelenmesi.

P

Plugin Skill’ler, MCP connector’ları ve subagent’ların kurulabilir paketi.

Private Marketplace (Özel Marketplace) Sadece şirket-onaylı araçlarla Enterprise-kontrollü plugin kataloğu.

Project (claude.ai) Claude Chat’teki kalıcı çalışma alanı — bilgi tabanı ve özel talimatlarla. Detay: Projects.

Project (Cowork) Cowork içindeki ayrı çalışma alanı — oturumlar arası kalıcı hafızayla.

Prompt Claude’a gönderdiğiniz talimat veya mesaj.

Prompt Chaining Karmaşık bir görevi ardışık prompt’lara bölmek — her çıktı sıradakinin girdisi olur.

Prompt Library (Prompt Kütüphanesi) Kullanım senaryosuna göre organize edilmiş, kaydedilmiş, test edilmiş, yeniden kullanılabilir promptların kişisel koleksiyonu.

R

RAG (Retrieval Augmented Generation) Ücretli planlarda bilgi tabanı kapasitesini ölçekleyen teknoloji.

RFP / RFQ Request for Proposal / Request for Quote — Teklif Talebi / Fiyat Teklifi Talebi. Satınalma süreçlerinde kullanılır.

S

Scheduled Task (Zamanlanmış Görev) Kullanıcı başlatmadan belirli aralıkla çalışan otomasyon. Detay: Scheduled Tasks.

Skill Özel görevler için önceden inşa edilmiş talimat seti; Cowork’te /skill-adi ile çağrılır. Detay: Skills.

SPA (Sale and Purchase Agreement) Satış ve Satın Alma Sözleşmesi — uluslararası ticarette bağlayıcı ticari anlaşma.

Subagent (Alt-agent) Claude tarafından paralel veya izole bir alt görev için oluşturulan Claude instance’ı. Detay: Agents ve Subagents.

System Prompt Bir konuşma başlamadan önce Claude’a verilen talimatlar — tüm yanıtları şekillendirir.

T

Task Budget (Opus 4.7) Bir agentik döngünün tamamı için Claude’a verilen token tahmini — işi önceliklendirmek ve düzgün bitirmek için.

Token Yaklaşık 0.75 İngilizce kelime; bağlam penceresi boyutunun ölçüm birimi.

TCO (Total Cost of Ownership) Toplam Sahip Olma Maliyeti — sadece satın alma fiyatı değil, tüm yaşam döngüsü maliyetleri dahil.

TTK Türk Ticaret Kanunu — Türkiye’nin ticari faaliyetleri düzenleyen temel kanunu.

V

VERBİS KVKK kapsamında Veri Sorumluları Sicili; kişisel veri işleyen şirketler AI araç kullanımını kaydetmek zorunda olabilir.

Vision (Görü) Claude’un görselleri — belge, grafik, ekran görüntüsü, fotoğraf — görme, analiz etme ve hakkında akıl yürütme yeteneği. Detay: Görsel ve Görüntü.

VM (Virtual Machine) Sanal makine — Cowork’ün kod çalıştırdığı izole sandbox.

Voice Mode Claude’un ses giriş / çıkış arayüzü; Claude Chat web ve mobil uygulamalarında mevcut. Detay: Voice Mode.

W

Working Directory Cowork’te Claude’un geçici çalışma alanı; oturumlar arası temizlenir.

Workspace Folder (Workspace Klasörü) Kullanıcının Cowork’e bağladığı gerçek bilgisayar klasörü; tüm çıktılar buraya kaydedilir ve kalıcıdır.

X

XML Tag’leri Prompt’larda kullanılan yapısal işaretçiler (örn. <context>, <task>) — Claude’un karmaşık talimatları ayrıştırmasına yardım eder.

Z

Zero Data Retention Enterprise / API seçeneği — API çağrısı tamamlandıktan sonra girdi ve çıktıların saklanmaması.

---

2026-04 Eklemeleri

ASL (AI Safety Level) Anthropic’in modellerin yetenek seviyesini sınıflandırma sistemi (ASL-1 ile ASL-4+ arası). Her seviye için önceden tanımlanmış güvenlik kontrolleri uygulanır. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

Code Execution Claude’un sohbet içinde Python kodu yazıp sandbox’ta çalıştırması — gerçek hesap, veri analizi, grafik. Detay: Code Execution.

Connector Claude’u Gmail, Drive, Slack, Notion gibi servislerle bağlayan Anthropic onaylı, OAuth tabanlı entegrasyon. MCP’den daha hazır. Detay: Connectors.

Constitutional AI Anthropic’in geliştirdiği AI eğitim yöntemi — modelin “anayasa”ya göre kendi çıktılarını eleştirip iyileştirmesi. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

DPA (Data Processing Agreement) KVKK ve GDPR kapsamında, veri işleyenle yapılan veri işleme sözleşmesi. Enterprise plan ile imzalanabilir. Detay: Takım ve Admin.

Few-Shot Promptta 2-5 örnek vererek Claude’a görevin nasıl yapılacağını gösterme tekniği. Detay: Few-Shot Örnekleme.

JSON şema Claude’un yapılandırılmış veri çıktısında alanların isim ve tipini belirleyen tanım. Detay: Çıktı Formatı.

Memory Claude’un sohbetler arası otomatik biriktirdiği kişisel bilgi katmanı. CLAUDE.md’den farklı; otomatik öğrenir. Detay: Memory.

OEE (Overall Equipment Effectiveness) Üretim verim göstergesi — Kullanılabilirlik × Performans × Kalite. Detay: Üretim ve İmalat.

Onam (Aydınlatılmış Onam) Sağlık alanında hastanın bilgilendirilmiş izni. Detay: Sağlık.

Prompt Injection Dış kaynaklı (e-posta, web) içeriğe gizlenmiş, Claude’u kötü davranışa yönlendirme amaçlı saldırı. Detay: MCP Güvenlik.

Public Benefit Corporation (PBC) Anthropic’in kurumsal yapısı — kâr amacının yanında kamu yararını da gözeten yasal şirket türü. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

RFQ (Request for Quotation) Tedarikçilerden teklif talebi formu. Üretim ve satınalmada standart belge. Detay: Üretim ve İmalat, Satınalma.

RSP (Responsible Scaling Policy) Anthropic’in AI modellerini güvenlik seviyesine göre yönetme politikası. ASL ile birlikte uygulanır. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

SAML / SCIM / SSO Kurumsal kimlik yönetim standartları. SSO tek seferlik giriş, SAML protokol, SCIM otomatik kullanıcı sağlama. Enterprise plan’da. Detay: Takım ve Admin.

Sandbox Claude’un kodu güvenle çalıştırdığı izole hesaplama ortamı. Detay: Code Execution.

Sorumlu Sıfatıyla KDV (2 No’lu Beyanname) Türkiye’de yurt dışından dijital hizmet alımında, alıcının kendi sorumluluğunda hesaplayıp ödediği KDV. Detay: Fatura ve KDV.

Şirket İçi Politika Claude kullanımını yöneten şirket-genel kuralları belgesi. Detay: Şirket İçi Politika.

Takım CLAUDE.md Şirket / takım genelinde paylaşılan CLAUDE.md, bireyselin üstünde geçerli. Detay: Takım CLAUDE.md.

TSV (Tab-Separated Values) Sekme ile ayrılmış değer formatı. Excel’e yapıştırma için CSV’den daha güvenli. Detay: Çıktı Formatı.

Yapışkan Bilgi (Memory vs CLAUDE.md vs Project Knowledge) Üç katmanlı kalıcı bilgi sistemi: Memory (otomatik kişisel), CLAUDE.md (manuel kural), Project Knowledge (büyük doküman havuzu). Detay: Memory Yönetimi.

---

Sözlük yaşayan bir belgedir. Claude yeni özellikler ekledikçe, modeller değiştikçe ve yeni kullanım senaryoları ortaya çıktıkça güncellenir. Son güncelleme: 2026-04-26.